تبلیغات
اهل بیت علیهم السلام - تشبیه زیبای قرآن
تاریخ : پنجشنبه 26 بهمن 1391 | 06:44 ب.ظ | نویسنده : رضا یزدی

بسم اللهّ  الرّحمن الرّحیم

الحمدللهّ  ربِّ العالمین و صلَّ اللّه  علی محمَّد و آله الطاهرین

 

حتما شما نیز با داستان زندگی حضرت نوح (ع) و حضرت لوط (ع) آشنایی دارید نكته متمایز زندگی این دو پیامبر الهی این است كه زنان این دو كافر بوده و ایشان را اذیت می‌كردند نكته‌ای كه در این پست می‌خواهم به آن بپردازم این است كه خدا در قرآن كریم عایشه و حفصه دو زن پیامبر را به زن نوح و زن لوط تشبیه می‌كند اما آیه‌ای كه خداوند این تشبیه زیبا را در آن بیان می‌كند آیه 10 سوره تحریم است كه می‌فرماید :

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَ امْرَأَةَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَیْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَیْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ یُغْنِیا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَیْئاً وَ قیلَ ادْخُلاَ النَّارَ مَعَ الدَّاخِلینَ

خداوند براى كسانى كه كافر شده‏اند به همسر نوح و همسر لوط مثَل زده است، آن دو تحت سرپرستى دو بنده از بندگان صالح ما بودند، ولى به آن دو خیانت كردند و ارتباط با این دو (پیامبر) سودى به حالشان (در برابر عذاب الهى) نداشت، و به آنها گفته شد: وارد آتش شوید همراه كسانى كه وارد مى‌‏شوند!

بسیاری از علما و بزرگان جماعت عمریه به نازل شدن این آیه شریفه در حق عایشه و حفصه اقرار کرده‌اند و حتی توضیحات تامل بر انگیزی هم داده‌اند که جای هر گونه شک و تردید را از بین می‌برد به تعدادی از این نظرات دقت کنید!

1) قرطبی عالم و مفسر بزرگ جماعت عمریه:

قوله « ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ كَفَرُوا » مثل ضربه الله یحذر به عائشة و حفصة فی المخالفة حین تظاهرتا على رسول الله.

این سخن خداوند «ضرب الله...» مثلى است كه خداوند به منظور ترساندن عائشه و حفصه نازل كرده است ؛ در آن هنگام كه مخالفت كردند و علیه رسول خدا هم‌پیمان شدند .

الجامع لأحكام القرآن، ج 18، ص 202 ، ناشر: دار الشعب – القاهرة.

2) ابن قیم الجوزیه بارزترین شاگرد ابن تیمیه :

ثُمَّ فی هذه الْأَمْثَالِ من الْأَسْرَارِ الْبَدِیعَةِ ما یُنَاسِبُ سِیَاقَ السُّورَةِ فَإِنَّهَا سِیقَتْ فی ذِكْرِ أَزْوَاجِ النبی صلى اللَّهُ علیه وسلم وَ التَّحْذِیرِ من تَظَاهُرِهِنَّ علیه وَ أَنَّهُنَّ إنْ لم یُطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یُرِدْنَ الدَّارَ الْآخِرَةَ لم یَنْفَعْهُنَّ اتِّصَالُهُنَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى اللَّهُ علیه و سلم كما لم یَنْفَعْ امْرَأَة نُوحٍ وَ لُوط اتِّصَالهمَا بِهِمَا وَ لِهَذَا إنَّمَا ضَرْب فی هذه السُّورَةِ مَثَلَ اتِّصَالَ النِّكَاحِ دُونَ الْقَرَابَةِ. قال یحیى بن سَلَّامٍ ضَرَبَ اللَّهُ الْمَثَلَ الْأَوَّلَ یُحَذِّرُ عَائِشَةَ وَ حَفْصَةَ ثُمَّ ضَرَبَ لَهُمَا الْمَثَلَ الثَّانِیَ یُحَرِّضُهُمَا على التَّمَسُّكِ بِالطَّاعَةِ.

در این مثال‌ها اسرار عالى نهفته است كه با سیاق آیه تناسب دارد؛ زیرا درباره همسران پیامبر و بر حذر داشتن آنان از نافرمانى آن حضرت نازل شده است كه اگر از خدا و رسول اطاعت نكنند و در عین حال مشتاق سعادت اخروى باشند، پیوند با رسول خدا (ص‌) نفعى براى آنان نخواهد داشت؛ همانگونه كه ازدواج با نوح و لوط براى همسران آنان فایده‌اى نداشت و به همین جهت هم در این سوره از رابطه سببى یعنى ازدواج مثال آورد نه نسبى مثل فرزند و غیره.

یحیى بن سلام گفته است: خداوند در مثال اول عائشه و حفصه را بر حذر داشته و در مثل دوم آن دو را به پیروى و اطاعت از رسول خدا (ص) ترغیب فرموده است.

إعلام الموقعین عن رب العالمین، ج 1، ص 189، تحقیق: طه عبد الرؤوف سعد، ناشر: دار الجیل – بیروت - 1973؛

الأمثال فی القرآن الكریم، ج 1، ص 57، تحقیق: إبراهیم محمد، ناشر: مكتبة الصحابة - طنطا – مصر - 1406، الطبعة: الأولى.

3) شوکانی از بزرگان جماعت عمریه:

و ما أحسن من قال فإن ذكر امرأتی النبیین بعد ذكر قصتهما و مظاهرتهما على رسول الله صلى الله علیه و إله و سلم یرشد أقم إرشاد و یلوح أبلغ تلویح إلى ان المراد تخویفهما مع سائر أمهات المؤمنین و بیان أنهما و إن كانتا تحت عصمة خیر خلق الله و خاتم رسله فإن ذلك لا یغنی عنهما من الله شیئا... .

و چه نیكو سخنى گفته است آنكه گفت: یاد آورى داستان دو نفر (عائشه و حفصه) از همسران پیامبر و حركت آن دو بر ضد رسول خدا (ص) ، محكمترین پیام و ارشاد را همراه دارد، كه به آن دو نفر و دیگر همسران رسول خدا (ص) اعلام مى‌دارد كه همسر خاتم پیامبران بودن سبب نجات آنان نخواهد بود.

فتح القدیر الجامع بین فنی الروایة والدرایة من علم التفسیر، ج 5، ص 256، ناشر: دار الفكر – بیروت.

4) فیروز آبادی مفسر ،لغت شناس، و ادیب مشهور جماعت عمریه:

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً... .

ثم خوّف عائشة و حفصة لإیذائهما النبى صلى الله علیه و سلم بامرأة نوح و امرأة لوط فقال «ضَرَبَ اللَّهُ» بین الله «مثلا» صفة «لِلَّذینَ كَفَرُوا» بالمرأتین الكافرتین «امْرَأَةَ نُوحٍ» و اهلة « وَ امْرَأَةَ لُوطٍ» و اعلة « كانَتا تَحْتَ عَبْدَیْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَیْنِ» مرسلین «فَخانَتاهُما»... .

سپس [خداوند] عائشه و حفصه را به خاطر اذیت كردن پیامبر صلی الله علیه [و آله] و سلم مى‌ترساند و سرنوشت زن نوح و لوط را براى آن‌ها مثال مى‌زند و ... .

تنویر المقباس من تفسیر ابن عباس، ج 1، ص 478 ، ناشر: دارالكتب العلمیة – لبنان.

5) فخر رازی مفسر بزرگ جماعت عمریه:

الحكایة الثانیة: أن عثمان رضی الله عنه أخر عن عائشة رضی الله عنها بعض أرزاقها فغضبت ثم قالت یا عثمان أكلت أمانتك وضیعت الرعیة وسلطت علیهم الأشرار من أهل بیتك والله لولا الصلوات الخمس لمشى إلیك أقوام ذوو بصائر یذبحونك كما یذبح الجمل.فقال عثمان رضی الله عنه ضرب الله مثلا للذین كفروا امرأة نوح وامرأة لوط الآیة فكانت عائشة رضی الله عنها تحرض علیه جهدها وطاقتها وتقول أیها الناس هذا قمیص رسول الله صلى الله علیه وسلم لم یبل وقد بلیت سنته اقتلوا نعثلا قتل الله نعثلا.

عثمان در ارسال بعضى از سهم بیت المال عائشه تاخیر كرد ؛ به همین جهت عائشه ناراحت شد و به عثمان گفت: آنچه نزد تو به امانت بود خوردی، امت را تحقیر كردی، افراد بد خاندانت را بر آنان مسلط كردی، به خدا سوگند! اگر نمازهاى پنجگانه نبود گروه‌هایى از مردم آگاه بر تو هجوم مى‌آوردند و تو را همانند شتر ذبح مى‌كردند.

عثمان به آیه‌اى از قرآن كه در آن از دو تن از همسران پیامبران یعنى همسر نوح و لوط به بدى یاد شده است استشهاد مى‌كند: خدا براى افرادى كه كفر ورزیده اند، زن نوح و زن لوط را مثل آورده است.

به همین سبب بود كه عائشه با تمام توان و قدرتش مردم را علیه عثمان تحریك مى‌كرد و مى‌گفت: اى مردم این پیراهن رسول خدا (ص) است كه هنوز كهنه نشده است؛ ولى سنت او را از بین بردند، بكشید نعثل را (اسم مردى از یهودیان مصر كه ریش بلندى داشت و به حماقت معروف بود و منظور عائشه از نعثل عثمان بود)، خدا او را بكشد.

المحصول فی علم الأصول ، ج 4، ص 492، تحقیق : طه جابر فیاض العلوانی ، ناشر : جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة - الریاض ، الطبعة : الأولى ، 1400هـ.

6) ابن الجوزی الحنبلی

زاد المسیر فی علم التفسیر، ج 8، ص 314، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1404هـ؛

7) مقاتل بن سلیمان(متوفای150هـ)

تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج 3، ص 379 ، تحقیق : أحمد فرید ، ناشر : دار الكتب العلمیة - لبنان/ بیروت ، الطبعة : الأولى ، 1424هـ - 2003 م؛

8) ابن عادل الدمشقی الحنبلی

اللباب فی علوم الكتاب، ج 19، ص 351 ، تحقیق: الشیخ عادل أحمد عبد الموجود و الشیخ علی محمد معوض، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1419 هـ ـ 1998م؛

9) الثعالبی

الجواهر الحسان فی تفسیر القرآن ، ج 9، ص 351 ، ناشر : مؤسسة الأعلمی للمطبوعات – بیروت؛




طبقه بندی: عثمان بن عفان، عایشه بنت ابوبكر، حفصه بنت عمر،
برچسب ها: عایشه، حفصه، سوره تحریم، مذمت، زن نوح، زن لوط، كافر، اذیت پیامبر، تشبیه، تشبیه قرآن، عثمان،

  • تهران
  • عطسه
  • ضایعات